Site icon ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ

Τα «αντισημιτικά» έθιμα και οι ύμνοι της Μεγάλης Εβδομάδος

Το αντιχριστιανικό μένος της ταλμουδικής διδασκαλίας φαίνεται πως είχε γίνει από νωρίς αντιληπτό στον Ελληνικό κόσμο, διαμορφώνοντας μια λαϊκή σοφία που σήμερα δυστυχώς χάνεται. Αυτό διαφαίνεται τόσο σε πλήθος Ελληνικών παραδόσεων, όσο και σε τροπάρια Εκκλησίας που ψάλλονται μέχρι σήμερα

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας και στα περισσότερα μέρη κατά τη Μεγάλη Πέμπτη τα παιδιά γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι, ζητούν από τις νοικοκυρές διάφορα κουρέλια για να φτιάξουν τον “Ιούδα”. Το ανδρείκελο σε αρκετά χωριά και γειτονιές πόλεων, γέμιζαν με  μπουρλότο και άλλες εύφλεκτες ύλες ώστε να είναι πιο εντυπωσιακό το κάψιμο του ομοιώματος τη Μεγάλη Παρασκευή μετά το πέρας της περιφοράς του Επιταφίου. Έβαζαν μάλιστα να κρατά και σακούλι με τριάντα κελύφη σαλιγκαριών, αντίστοιχα με τα τριάντα αργύρια.

Σήμερα το έθιμο αυτό επιβιώνει στην Κορώνη, στην Καλαμάτα, στην Κρήτη, στην Εύβοια κ.λπ. όπου οι παλαιότεροι μεριμνούν για την κατασκευή του Ιούδα και οι νεότεροι διασκεδάζουν με το να του βάζουν φωτιά και να σκάνε “γουρούνες” και διάφορα άλλα βεγγαλικά.

Στο Λαογραφικό έργο του Γ.Α. Μέγα «Ελληνικές Γιορτές και Έθιμα τη Λαϊκής Λατρείας» διασώζονται πως παλαιότερα (μέχρι τις αρχές του ’60 τουλάχιστον):

[Στις Μέτρες της Θράκης] περιφέροντες τον νεκρόν Χριστόν ανά τας οδούς του χωρίου σταματούν εις ένα παρεκκλήσι, όπου έχουν στοιβαγμένα τα καψίδια και τον Ιούδαν εστημένον επ΄αυτών. Καθ’ην στιγμήν, ο ιερεύς αναγιγνώσκει το σχετικό ευαγγέλιον, ανάπτουν την πυράν και καίουν τον Οβριό.  Τα παιδιά τραγουδούν: “Ράτσα κεράτσα, δ΄σ’ μια κληματσίδα, να κάψουμε τον Οβριγιό, που ‘χει πολλή κασίδα. Οβριγιός φορεί φτερό, στο κεφάλ τα’ το ξερό”.

Στη Λέσβο, έφτιαχναν τον Ιούδα από άχυρα, του έβαζαν πανέρια και διάφορα άλλα κουρέλια. Τον περιέφεραν τα παιδιά στις γειτονιές διαπομπεύοντάς τον φωνάζοντας «Αυτός είναι ο Οβριγός με τα πανέργια» (λογοπαίγνιο με τη λέξη πανούργος). Έπειτα τον έκαιγαν, όμως απ’ τη φωτιά αυτή δεν πήδηγαν από πάνω ως συνηθίζεται στις λαϊκές εορτές που ανάβουν φωτιές.

Τη Μεγάλη Πέμπτη ο Ιούδας που πρόδωσε το Χριστό αποκαλείται «γέννημα εχιδνών» στιγματίζοντας έτσι και τη φυλή του ως έχιδνες μιας και ήταν οι αρχιτέκτονες της σύλληψης και της σταύρωσης.

Το ευρύτατα διαδεδομένο στον Ελληνικό χώρο, Μοιρολόι ή Καταλόϊ της Παναγίας είναι νέα μεσαιωνικό μακροσκελές ομοιοκατάληκτο στιχούργημα λόγιας προέλευσης, αλλὰ εντυπωσιακὰ πλατιάς λαϊκής αποδοχής.

Σήμερο μαῦρος Οὐρανός, σήμερο μαύρη μέρα,
σήμερο ὅλοι θλίβονται καὶ τὰ βουνὰ λυποῦνται.
Σήμερο ἔβαλαν βουλὴ οἱ ἄνομοι Ὁβραῖοι,
οἱ ἄνομοι καὶ τὰ σκυλιὰ κι οἱ τρισκαταραμένοι
γιὰ νὰ σταυρώσουν τὸ Χριστό, τὸν πρῶτον Βασιλέα.

Τη Μεγάλη Παρασκευή στη Λειτουργία του Όρθου μετά την ανάγνωση του Ευαγγελίου, γίνεται αναφορά πάλι στη φυλή του Ιούδα ως εξής:

και φυσικά από τον υπέροχο ύμνο των Εγκωμίων, ενδεικτικά:

Τέλος, το Μεγάλο Σάββατο μετά το χαρμόσυνο μήνυμα της Αναστάσεως στη Ζάκυνθο, πετάνε απ’ τα παράθυρα των σπιτιών τους αγγεία όπως έλεγαν παλαιότερα πριν τα ρίξουν ώστε ο πάταγος να είναι «προς Χαράν του Χριστού και πομπή (ντροπή) των Οβραίωνε».

Exit mobile version