Απόσπασμα από την μνημειώδη ομιλία του Αλεξάντρ Σολζενίτσιν στο Χάρβαρντ το 1978:
Ο καθένας στην Δύση λειτουργεί στο ακραίο όριο αυτών των νομικών πλαισίων. Μια πετρελαϊκή εταιρία είναι νομικά αψεγάδιαστη όταν αγοράζει μια εφεύρεση ενός νέου τύπου ενέργειας για να εμποδίσει τη χρήση της. Ένας παραγωγός τροφίμων είναι νομικά άσπιλος όταν δηλητηριάζει το προϊόν του για να το κάνει να διαρκεί περισσότερο: εξάλλου, ο κόσμος είναι ελεύθερος να μην το αγοράσει.
Έχω περάσει ολόκληρη τη ζωή μου σε κομμουνιστικό καθεστώς, και θα σας πω ότι μια κοινωνία χωρίς καμία αντικειμενική νομική κλίμακα είναι στ’ αλήθεια τρομερή. Όμως μια κοινωνία με μόνη κλίμακα την νομική δεν είναι κι αυτή εντελώς άξια του ανθρώπου.
Μια κοινωνία που βασίζεται στο γράμμα του νόμου και ποτέ δεν φθάνει ψηλότερα, πολύ λίγο εκμεταλλεύεται το υψηλό επίπεδο των ανθρωπίνων δυνατοτήτων. Το γράμμα του νόμου είναι υπερβολικά ψυχρό και τυπικό για να έχει ευεργετική επίδραση στην κοινωνία.
Όταν ο ιστός της ζωής υφαίνεται με νομικίστικες σχέσεις, υπάρχει μια ατμόσφαιρα ηθικής μετριότητας που παραλύει τις ευγενέστερες ορμές του ανθρώπου. Και θα είναι απλώς αδύνατο να αντιμετωπίσουμε τις δοκιμασίες του απειλητικού αυτού αιώνα με μόνο στήριγμα μια νομικίστικη δομή.
Στη σημερινή Δυτική κοινωνία έχει αποκαλυφθεί η ανισότητα της ελευθερίας να κάνεις το καλό και της ελευθερίας να κάνεις το κακό.
Ένας πολιτικός που θέλει να επιτύχει κάτι σπουδαίο και πολύ δημιουργικό για τη χώρα του θα πρέπει να κινηθεί με προσοχή, ακόμη και με φόβο: υπάρχουν χιλιάδες βιαστικοί και ανεύθυνοι επικριτές γύρω του, το κοινοβούλιο και ο τύπος συνεχώς τον αντικρούουν. Καθώς προχωρεί μπροστά, θα πρέπει να αποδεικνύει ότι το κάθε βήμα του είναι στέρεο και απόλυτα άψογο. Μάλιστα ένα εξαιρετικό και ιδιαίτερα χαρισματικό πρόσωπο που έχει κατά νούν ασυνήθιστες και απροσδόκητες πρωτοβουλίες σπάνια βρίσκει την ευκαιρία να τις υποστηρίξει: από την αρχή ακόμη θα του στήσουν δεκάδες παγίδες.
Έτσι η μετριότητα θριαμβεύει με τη δικαιολογία των περιορισμών που επιβάλλει η δημοκρατία.