Άρθρο του Ιωάννου Μεταξά Την 20η Ιανουάριου 1935.
Χιλιάδες τόνοι μελάνης έχουν χρησιμοποιηθεί, για να συνταχθούν βιβλία, πραγματείες, απομνημονεύματα και άπειρες συζητήσεις έχουν γίνει και απόψεις έχουν εκφρασθεί για τους υπευθύνους της Μικρασιατικής Καταστροφής, τους καταδικασθέντες και εκτελεσθέντες έξι(6) στο Γουδή.
Προ ετών μάλιστα ο Άρειος Πάγος με ιστορική απόφαση ακύρωσε την απόφαση του Επαναστατικού Στρατοδικείου και εξαφάνισε το στίγμα της Δικαιοσύνης στη μακρόχρονη ιστορία της. Όμως σε μια δημοκρατική χώρα, όπως ήταν και είναι η Ελλάδα, την εποχή εκείνη εκφράσθηκαν και αντίθετες απόψεις, όπως του Ιωάννου Μεταξά, πολιτικού του αντιπάλου. Από το άρθρο του Ι. Μεταξά, που δημοσιεύθηκε την 20η Ιανουαρίου 1935 στην εφημερίδα “Καθημερινή”, στο πλαίσιο ανταλλαγής άρθρων με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, του οποίου τα άρθρα δημοσιεύονταν στην εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα για εθνικά και πολιτικά θέματα, αντλούμε τα ακόλουθα αποσπάσματα:
“Πόσον ορθότερα έβλεπαν οι Γάλλοι πολιτικοί την πολιτική κατάσταση της περιόδου καταφαίνεται από την ακόλουθη περικοπή επιστολής με ημερομηνία 3 Ιουνίου 1926 του Γάλλου Πρωθυπουργού Ραϊμόν Πουανκαρέ εκείνα τα χρόνια στο συγγραφέα Κοσμετάτο:
“Ο κ. Λόυδ Τζώρτζ, ιδίως, και ο κ. Βενιζέλος, κοινή συμφωνία έρριψαν την Ελλάδα εις περιπέτειαν της οποίας μοναδικός σκοπός ήτο η επιδίωξις πολιτικής αγγλικού ιμπεριαλισμού εν Μικρά Ασία και ήτις περιπέτεια ήτο εκ των προτέρων καταδικασμένη εις αποτυχίαν. Αφού ο Στρατάρχης Φος εξήτασεν επιμελώς το ζήτημα, ειδοποίησα τον κ. Βενιζέλον δια τους κινδύνους της Ελλάδος. Ο κ. Βενιζέλος φαίνεται με εύρε τότε λίαν τουρκόφιλον. Αλλά δυστυχώς αυτός ήτο εκείνος, όστις αφίνετο να τον διαθέτη ο Λόυδ Τζώρτζ”.
Από την επιστολή αυτή καταφαίνεται η ορθή μεν αντίληψη για τα ελληνικά συμφέροντα , αλλά και η αντίθεση της Γαλλίας προς την Αγγλία. Δεν είναι όμως ακριβές ότι ο Λόυδ Τζώρτζ παρέσυρε τον κ. Βενιζέλο. Απεναντίας ο κ. Βενιζέλος παρέσυρε τον κ. Λόυδ Τζώρτζ, επανειλημμένα δηλώνοντας προς την αγγλική κυβέρνηση ότι η Ελλάδα μπορούσε με τις δικές της δυνάμεις να επιβάλει τις ελληνικές διεκδικήσεις στον Κεμάλ.
Την 20η Ιουνίου 1920 συνήρχετο στη Βουλώνη διάσκεψη των συμμάχων. Κατά τη διάρκεια αυτής οι διαπραγματεύσεις, όπως προκύπτει από τηλεγράφημα του πρέσβη της Ελλάδας στο Παρίσι Ρωμάνου, διαφώτισαν στο ουσιωδέστατο σημείο, ότι μόνος ο Ελληνικός Στρατός θα εκτελέσει τη Συνθήκη, που ετοιμαζόταν, τόσο στην Ευρώπη, όσον και στη Μικρά Ασία.
Με το υπ΄αριθμόν 12086 τηλεγράφημά του από τη Βουλώνη ο Βενιζέλος αναλαμβάνει να καταστρέψει τα Κεμαλικά στρατεύματα, να επιβάλει τους όρους της προς υπογραφή Συνθήκης και προσθέτει:
“Εδήλωσα ότι δια τοιαύτην ενέργειαν της Ελλάδος δεν εζήτουν καμμίαν βοήθειαν παρά των συμμάχων, ουδε καν οικονομικήν βοήθειαν”.
Ο Βενιζέλος μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών επιστρέφει στην Αθήνα και αντί να επιστρατεύσει ολόκληρον τον Ελληνικό Στρατό και να σπεύσει να εξασφαλίσει την εκτέλεση της Συνθήκης, προκηρύσσει βουλευτικές εκλογές.
Την ίδια στιγμή, κατά την οποία ο Κεμάλ οργάνωνε και ενίσχυε τις δυνάμεις του, ο Βενιζέλος, αντί να μεταβάλει τον χάρτινο πύργο των Σεβρών σε πράξη, από κοινοβουλευτική ευθιξία προκήρυσσε εκλογές.
Ωσάν μετά τόσα και τόσα χρόνια θα είχε σημασία εάν παρέτεινε το χρόνο άσκησης της κυβερνητικής εξουσίας, προκειμένου να σώσει την Ελλάδα, γιατί πίστευε ότι μόνο αυτός θα την έσωζε, ενώ οι πολιτικοί αντίπαλοί του θα την εκρήμνιζαν στην άβυσσο.
Στην πραγματικότητα ο Βενιζέλος δεν επίστευε στο έργο του. Αλλά τότε πως κατηγόρησε τους διαδόχους του και πως χειροκρότησε και επευφήμησε τον άδικο σκοτωμό τους; Οι εκλογές της 14ης Νοεμβρίου 1920 επέφεραν, όπως ήταν φυσικό και επόμενο, την πτώση του Βενιζέλου και την επάνοδο του βασιλέως Κωνσταντίνου στο θρόνο.
Η συγκίνησις υπήρξε μεγίστη μεταξύ των κυβερνήσεων και της κοινής γνώμης των συμμάχων κρατών. Εις τινας εξ αυτών η κατάπληξις ήτο προσποιημένη, διότι το γεγονός τούτο εξυπηρέτει την πολιτικήν των. Υπήρξε το πρόσχημα όπως τονισθή αποφασιστικώτερον η νέα κατεύθυνσις της γαλλικής πολιτικής. Η Αγγλία έθετεν εις εφαρμογήν ευρύ σχέδιον αραβικής ομοσπονδίας υπό την κηδεμονίαν της, δια να εξασφαλίση εις εαυτήν την κυριαρχίαν της Ανατολής. Η Γαλλία εσκέφθη να αντιδράση στηριζομένη εις τους Τούρκους και ανασυγκροτούσα την δύναμιν των πέριξ της Κωνσταντινουπόλεως. Η Ανατολή αιώνιον πεδίον μάχης των ευρωπαϊκών ανταγωνισμών.
Ήδη ελησμόνουν την εν όπλοις αδελφότητα(Ντριώ, Διπλωματική Ιστορία της Ελλάδος, τόμος 5ος).
Κάτω από αυτές τις συνθήκες εκδόθηκε την 3η Δεκεμβρίου 1920, τις παραμονές του δημοψηφίσματος, νότα της Αγγλίας, Γαλλίας και Ιταλίας για την επαναφορά στο θρόνο του Βασιλέως Κωνσταντίνου, η οποία δεν μετέβαλε τη δημιουργηθείσα υπό του Βενιζέλου κατάσταση.
Γιατί είχε καταστεί φανερό εδώ και καιρό ότι η Ελλάδα, είτε παρέμεινε στην εξουσία ο Βενιζέλος, είτε έφευγε, μόνη της και αβοήθητη θα διεξήγαγε τη Μικρασιατική Εκστρατεία για συντριβή των Κεμαλικών στρατευμάτων, προκειμένου να αποδεχθεί τους όρους της Συνθήκης των Σεβρών και να υπογράψει αυτήν.
Στις δημοσιευθείσες το 1934 τρεις επιστολές στην εφημερίδα Καθημερινή προς τον Γ. Βλάχο ο Βενιζέλος περιγράφει τι όφειλαν να πράξουν οι μετανοεμβριανές κυβερνήσεις προς αποφυγή του μικρασιατικού ολέθρου, αφού πλέον δεν θα είχαν τη βοήθεια των συμμάχων. Έμμεσα στις επιστολές υποδεικνύει τις σωτήριες λύσεις.
Όλες όμως οι λύσεις κατέληγαν στην εγκατάλειψη της Μικράς Ασίας.
Και αφού ούτε αυτός θα είχε τη βοήθεια των συμμάχων, θα κατέληγε μοιραία στις λύσεις αυτές. Διαφορετικά θα υφίστατο και αυτός την ίδια συμφορά. Και τότε τι θα γινόταν με το έργο του της Ελλάδας, των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών;
Αυτές οι θέσεις του Ιωάννη Μεταξά γα τις ενέργειες του Βενιζέλου, ως προς την εκτέλεση των όρων της γυάλινης Συνθήκης των Σεβρών και την προσφυγή σε βουλευτικές εκλογές στις 14 Νοεμβρίου 1920.
Ευθύς μετά την ήττα του ο Βενιζέλος αναχώρησε για το Παρίσι, γνωρίζοντας ότι η Ελλάδα θα αποδυθεί στον φοβερότερο των αγώνων για την υλοποίηση των όρων της Συνθήκης των Σεβρών, την οποία ο ίδιος είχε υπογράψει.
ΠΗΓΗ: Άρθρο του Ιωάννου Μεταξά, που δημοσιεύθηκε την 20η Ιανουαρίου 1935 στην εφημερίδα Καθημερινή.
ΣΧΟΛΙΟ. Τα αναγραφόμενα από τον Ιωάννη Μεταξά, 15 χρόνια μετά τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών της 14ης Νοεμβρίου 1920, με νηφαλιότητα ενισχύουν τις απόψεις εκείνων, που πιστεύουν ότι ο Βενιζέλος προσέφυγε στις εκλογές εν γνώσει του ότι θα ηττηθεί και έτσι θα απαλλαγεί κάθε ευθύνης, γιατί ήταν βέβαιος ότι η εκτέλεση των όρων της Συνθήκης των Σεβρών ήταν πάρα πολύ δύσκολη έως αδύνατη, χωρίς τη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια των συμμάχων.
Αντιστράτηγος Ε.α. Κωνσταντίνος Παταλιακας