Η στρατιωτική και πολιτική πορεία του Μιχαήλ (Μίκη) Π. Μελά (1894-1950) χαρακτηρίζεται από τον συνδυασμό της ιδιότητας του ως ανώτερος αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού σε πολλαπλές πολεμικές επιχειρήσεις, και στη συμμετοχή του σε εθνικιστικές οργανώσεις του Μεσοπολέμου.
1. Στρατιωτική δράση
Ο Μίκης Μελάς ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του, αποφοιτώντας από τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων ως αξιωματικός του Ιππικού:
- Πολεμική δράση: Έλαβε μέρος σε όλες τις μεγάλες πολεμικές αναμετρήσεις της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανικών Πολέμων, του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και της Μικρασιατικής Εκστρατείας.
- Βασιλικός υπασπιστής: Λόγω της υψηλής κοινωνικής θέσης της οικογένειάς του, διετέλεσε υπασπιστής του Βασιλιά Αλέξανδρου και αργότερα ίππαρχος και τελετάρχης των Βασιλέων Γεωργίου Β’ και Παύλου.
- Πόλεμος του 1940: Κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο υπηρέτησε ως επιτελάρχης της Ανώτερης Στρατιωτικής Διοίκησης στον τομέα της Κορυτσάς. Αποστρατεύτηκε τελικά με τον βαθμό του Συνταγματάρχη.
2. Πολιτική και εθνικιστική δράση
Η πολιτική του εμπλοκή σημαδεύτηκε από τη βαθιά του σύνδεση με τον εθνικιστικό χώρο:
- Ηγεσία στην ΕΕΕ: Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, εντάχθηκε στην οργάνωση Εθνική Ένωσις Ελλάς (ΕΕΕ). Χάρη στο βαρύ όνομα του πατέρα του αλλά και την προσωπική του πολεμική δράση, ίδρυσε και ανέλαβε επικεφαλής του παραρτήματος της ΕΕΕ στην Κηφισιά, οργανώνοντας τη δράση των «χαλυβδόκρανων» στα βόρεια προάστια της Αθήνας. Tο 1934, η οργάνωση μετασχηματίστηκε επίσημα σε «Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα».
- Κατά τη σταδιακή αποδυνάμωση της ΕΕΕ, παρέμεινε πολιτικά ενεργός στον εθνικιστικό χώρο, συμμετέχοντας και στην οργάνωση «Εθνικό Κυρίαρχο Κράτος» του μετέπειτα υπουργού της 4ης Αυγούστου Θεόδωρου Σκυλακάκη.
- Καθεστώς Μεταξά (4η Αυγούστου): Η ιδεολογική του σύγκλιση με τον εθνικιστικό χώρο συνεχίστηκε και κατά το Εθνικό καθεστώς του Ιωάννη Μεταξά, κατά το οποίο διορίστηκε και διετέλεσε Νομάρχης Κέρκυρας.
3. Μεταπολεμική δράση και θάνατος
Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από την Κατοχή, ο Μίκης Μελάς συνέχισε να κινείται σε έντονα εθνικιστικούς κύκλους. Αναμίχθηκε ενεργά στην οργάνωση που υποστήριζε τον αγώνα των Κυπρίων εναντίον της βρετανικής αποικιοκρατίας με στόχο την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, συνεργαζόμενος με προσωπικότητες όπως ο Αχιλλέας Κύρου. Απεβίωσε στην Αθήνα το 1950 σε ηλικία 56 ετών.