Ο ευγενής Henri du Vergier υπήρξε Κόμης του Rochejaquelein και έμεινε στην ιστορία ως ο νεαρότερος Στρατηγός των μοναρχικών δυνάμεων της Βανδέας. Ξεχώριζε για την αριστοκρατική του καταγωγή, το νεανικό του κάλλος, τον ζήλο του αλλά και την εξαιρετική του τόλμη. Υπήρξε ένας εκ των πρωταγωνιστών του μαζικού λαϊκού κινήματος των αγροτών και των αριστοκρατών, οι οποίοι αντιστάθηκαν στον αντικληρικαλισμό και την δημοκρατική λαίλαπα της Γαλλικής Επαναστάσεως.
Γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1772 κοντά στο Chatillon, και σε ηλικία 15 μόλις ετών κατατάχθηκε σε Σύνταγμα του Γαλλικού Βασιλικού Στρατού. Τον Φεβρουάριο του 1789, λίγο πριν το ξέσπασμα της Επανάστασης, υπηρετούσε στο Σύνταγμα Κυνηγών της Φλάνδρας. Τάχθηκε υπέρ του Βασιλιά και τον Μάρτιο του 1792 ήταν μέλος της Συνταγματικής Φρουράς του Λουδοβίκου ΙΣΤ’, η οποία αποτελούσε την σωματοφυλακή του Γάλλου – συνταγματικού πλέον – μονάρχη.
Τα πολεμικά γεγονότα
Η Επανάσταση είχε υποχρεώσει τον Βασιλιά να εγκαταλείψει τις Βερσαλλίες και να ζει στο ανάκτορο του Tuileries. Στις 10 Αυγούστου του 1792 οι δυνάμεις της ανταρσίας επιτέθηκαν στο ανάκτορο. Ο du Vergier ήταν παρών και πολέμησε ηρωικά στην μάχη, ωστόσο οι σχεδόν είκοσι χιλιάδες επαναστάτες επικράτησαν των περίπου χιλίων διακοσίων ανδρών του Βασιλιά, κατασφάζοντας την Ελβετική Φρουρά του Λουδοβίκου. Συνολικά σκοτώθηκαν εξακόσιοι βασιλόφρονες και άλλοι διακόσιοι αιχμαλωτίσθηκαν.
Ο du Vergier κατάφερε να ξεφύγει και επέστρεψε στην γενέτειρα του. Κατόπιν, κατέφυγε στα κτήματα του επίσης βασιλόφρονα εξαδέλφου του στο Poitou για να ενωθεί με τις μοναρχικές δυνάμεις, αντιδρώντας στην υποχρεωτική στράτευση που είχε επιβάλει η Γαλλική Επανάσταση. Η συγκεκριμένη νομική θέσπιση προπαγανδίστηκε από τους Ιακωβίνους ως μια μεταρρύθμιση που θα έφερνε «το Έθνος στα όπλα». Σύντομα τα δυο ξαδέλφια βρέθηκαν να πολεμούν με τον στρατό του Maurice d’ Elbee και του Marquis de Monchamps. Εκεί ο Henri du Vergier έδειξε μεγάλη επιδεξιότητα και γενναιότητα στην μάχη, εμπνέοντας τους υπόλοιπους. Αυτές οι ικανότητες του, μαζί με το γεγονός ότι ήταν γεννημένος ηγέτης, νέος και ευειδής, ενέπνεε την εμπιστοσύνη των στρατιωτών του, οι οποίοι τον ακολουθούσαν παντού.
Μόλις με ελάχιστες χιλιάδες χωρικούς υπό τις διαταγές του, ο Henri du Vergier κατήγαγε την πρώτη μεγάλη του νίκη επί των επαναστατών στις 13 Απριλίου του 1793, ενώ συμμετέχει και στην κατάληψη της Bressuire στις 3 του επόμενου μήνα. Δυο ημέρες αργότερα οι δυνάμεις της Βανδέας πέτυχαν μια νέα μεγάλη νίκη στην Thouars, καταστρέφοντας μια ολόκληρη εχθρική μεραρχία. Νικηφόρα έκβαση επεφύλασσε η μοίρα για τους αντεπαναστάτες υπό την ηγεσία του νεαρού Κόμη και στις μάχες της 25ης Μαΐου στην Fontenay le Comte, αλλά και της ενάτης Ιουνίου στην Saumur. Στην προτελευταία από τις συνεχόμενες αυτές νίκες μάλιστα, ο du Vergier για να εμψυχώσει τους άνδρες του φόρεσε τρία κόκκινα μαντίλια πάνω του για να είναι χαρακτηριστικά ευδιάκριτος από τους εχθρούς (μια πρακτική την οποία ενθουσιωδώς μιμήθηκαν οι στρατιώτες του), διδάσκοντας με το δικό του προσωπικό παράδειγμα στους άνδρες του να αγνοούν τα εχθρικά πυρά.
Στο δε Saumur, οι αντιδημοκρατικοί κατέγραψαν τετρακόσιους νεκρούς, προκαλώντας όμως περισσότερες από τεσσερισήμισι χιλιάδες απώλειες στον εχθρό. Παρά τις διαδοχικές αυτές επιτυχίες, οι αντεπαναστάτες ηττήθηκαν στην μάχη της Lucon στις 14 Αυγούστου. Τότε ήταν, που μετά από λίγο διάστημα η Επαναστατική Συνέλευση διέταξε την γενοκτονία των εξεγερμένων της Βανδέας. Ο νεαρός Κόμης ανέλαβε την αναδιοργάνωση του ηττημένου στρατού του, ώστε αυτός να συντρίψει εκ νέου τον αντίπαλο στην μάχη του Chantonnay στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Οι ύστατες μάχες πριν τον θάνατο
Στις 13 Σεπτεμβρίου 1793 ο Henri du Vergier τραυματίστηκε, αλλά συνέχισε να μάχεται. Πολέμησε σκληρά και στην μάχη του Cholet στις 17 Οκτωβρίου, όπου ο στρατός της Βανδέας ηττήθηκε χάνοντας οκτώ χιλιάδες άνδρες, απώλειες διπλάσιες των επαναστατών αντιπάλων του. Αυτή η δυσμενής εξέλιξη ανάγκασε τον στρατό του du Vergier σε υποχώρηση στον ποταμό Λείγηρα. Λόγω του θάρρους του, ο Κόμης ονομάστηκε ως αρχιστράτηγος του Καθολικού Βασιλικού Στρατού της Βανδέας, αν και ήταν μόλις 21 ετών.
Στις 12 Νοεμβρίου κατέλαβε την Avranches, αλλά απέτυχε να καταλάβει την Granville. Οι μοναρχικοί πολεμούσαν όσο καλύτερα μπορούσαν, αλλά ηττήθηκαν τόσο στο Le Mans στις 12 Δεκεμβρίου, όσο και στο Savenay στις 23 Δεκεμβρίου. Μαζί με τους ελάχιστους επιζήσαντες άνδρες του, ο νεαρός ευγενής κατέφυγε στα δάση και συνέχισε να μάχεται πλέον ως αντάρτης. Όμως, στις 28 Ιανουαρίου του 1794 σκοτώθηκε κατά την διάρκεια αναγνωριστικής επιχείρησης από καθεστωτικούς περιπολούντες στην Nouaille.
Στην σημερινή εποχή ο Κόμης Henri du Vergier θεωρείται το κατεξοχήν πρότυπο του ρομαντικού μοναρχικού, του ηρωικού ηγέτη. Η διάσημη ιστορική διαταγή του ακόμα συγκλονίζει και εμπνέει: «Αν προχωρήσω ακολουθήστε με, αν υποχωρήσω εκτελέστε με, αν πεθάνω εκδικηθείτε με». Η αγέρωχη μορφή του έχει αποτυπωθεί επίσης στον πασίγνωστο πίνακα ζωγραφικής του καλλιτέχνη Pierre–Narcisse Guerin το 1819, στο οποίο έργο ο διάσημος αντεπαναστάτης απεικονίζεται ως φέροντας στο πέτο του το Σύμβολο της Ιερής Καρδιάς του Ιησού.
Ιδεολογική και Ιστορική αποτίμηση
Η ιδεολογική και κυρίως κοσμοθεωρητική ένδεια που μαστίζει πολλούς ημιμαθείς «πατριώτες» που καμώνονται τους γνώστες, έχει επιτρέψει την παρείσφρηση επικίνδυνων, και κυρίως ανιστόρητων θεωριών εντός των εθνικιστικών κύκλων. Σύμφωνα με αυτά τα ανυπόστατα αφηγήματα, προκρίνονται ως «θεμιτές» οι στοχεύσεις και οι πρακτικές του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, λόγω της λαϊκής οργής και των πάγιων κοινωνικών αιτημάτων των τωόντι χειμαζόμενων μαζών. Όμως, τα «θετικά» τα οποία είχε να κομίσει εξελικτικά αυτή η επανάσταση, υπήρξαν πολύ λιγότερα από τα σαφώς αρνητικά δομικά στοιχεία τα οποία εδώ και δυο αιώνες ταλανίζουν όχι μόνο την Γαλλική, αλλά και όλες τις Ευρωπαϊκές κοινωνίες, με τους διάφορους άθεους Ροβεσπιέρους να αναδεικνύονται ως «βασιλικότεροι του βασιλέως» τύρρανοι.
Αυτή η ιστορική εκτίμηση ασφαλώς δεν σημαίνει πως οι Εθνικιστές είμαστε απολογητές της φεουδαρχίας και πως υπεραμυνόμαστε του απαρχαιωμένου, δυσλειτουργικού, άκρως διεφθαρμένου και κυρίως παρηκμασμένου μοναρχικού συστήματος που οι τέκτονες διεθνιστές επαναστάτες έριξαν. Συμπλέουμε όμως πολύ περισσότερο με το παραδοσιοκρατικό Γαλλικό πνεύμα που διέπνεε τους χωρικούς βασιλόφρονες της εξέγερσης της Βανδέας, παρά με την αστική «λογική» του Διαφωτισμού και της νεωτερικότητας.
Ήταν ακριβώς αυτά τα διανοητικά ρεύματα και οι ιστορικές διαδικασίες οι οποίες εδραίωσαν τον καπιταλισμό ως παραγωγικό σύστημα, αλλά και τον φιλελευθερισμό ως κυρίαρχη πολιτική τάση για περισσότερο από δυο αιώνες στην Γηραιά Ήπειρο. Ωσαύτως, στρώθηκε το έδαφος για την κατοπινή, παγκόσμια μονοκρατορία των μεταπρατών εμπόρων, των τοκογλύφων, των καπιταλιστών, των τραπεζιτών, των κομπραδόρων, και κάθε είδους παρασίτου του χρήματος επί της γης.
