Η συγγραφέας και ερευνήτρια Φανούλα Αργυρού, έδωσε συνέντευξη στον δημοσιογράφο Μάνο Γρυπάρη, σχετικά με το Κυπριακό. Μετά από έρευνα των Βρετανικών εγγράφων, η κα. Αργυρού ανέφερε σχετικά με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο ότι :
Ο Μακάριος όταν πήγε στο Λονδίνο, στις 17/7/1974 (μετά το πραξικόπημα) και μίλησε με τους Κάλαχαν και Ουίλσον, θεωρούσε ότι η Τουρκία τον προτιμούσε από τον Σαμψών και ότι θα επενέβαινε για να τον αποκαταστήσει ως πρόεδρο όλων των Κυπρίων.
Ο Μακάριος ενέκρινε την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο όταν βρέθηκε στην Αγγλία, 17/7/1974
Ακριβής μετάφραση από τα Βρετανικά έγγραφα:
Ο κύριος Κάλαχαν ρώτησε αν θα υπήρχε κατανόηση στην Κύπρο για τη στενή μας συνεργασία με τους Τούρκους στην τρέχουσα κατάσταση. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος απάντησε ότι ” Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό γίνεται με την συγκατάθεσή μου…
Επίσης σύμφωνα με Βρετανικά έγγραφα, ο Μακάριος γνώριζε για την Συνθήκη Ζυρίχης-Λονδίνου και ήταν θετικός με την πρόταση του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Παράλληλα, σχετικά με την μείωση του στρατεύματος, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος δεν επιθυμούσε τους Ελλαδίτες αξιωματικούς στην Κύπρο. Ετοιμαζόταν να στείλει ακόμα και επιστολή προς τον Γεώργιο Παπαδόπουλο, την οποία όμως ακύρωσε μετά από παρότρυνση των Μητροπολιτών, οι οποίοι του είπαν ακριβώς το ίδιο και στις 2/7/1974, λίγο πριν στείλει την επιστολή προς τον Στρατηγό Φαίδων Γκιζίκη, λέγοντάς του: “Για το όνομα του Θεού, μην την στείλεις”.
Η προδοτική ομιλία στον ΟΗΕ
Ο Μακάριος μέσω Μάλτας και Λονδίνου φτάνει στη Νέα Υόρκη. Στις 19 Ιουλίου, λίγες ώρες πριν από την τουρκική εισβολή, εμφανίζεται ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Ζητά την άμεση παρέμβασή του για να αποκατασταθεί η «συνταγματική τάξη» και να προστατευθεί «η κυπριακή κυριαρχία και η δημοκρατία» από το πραξικόπημα και την «Εισβολή» των Ελλήνων. Η ομιλία του, έχοντας την έγκριση των Αγγλο-Αμερικανών αποτελεί ένα ανέλπιστο δώρο για τους Τούρκους. Λέει ο Μακάριος χαρακτηριστικά:
Τα όσα συμβαίνουν στην Κύπρο, είναι μία πραγματική τραγωδία. Το στρατιωτικό καθεστώς της Ελλάδας παραβίασε κατάφωρα την ανεξαρτησία της Κύπρου. Χωρίς ίχνος σεβασμού για τα δημοκρατικά δικαιώματα του κυπριακού λαού, χωρίς ίχνος σεβασμού για την ανεξαρτησία και την κυριαρχία της Δημοκρατίας της Κύπρου, η ελληνική χούντα επεξέτεινε τη δικτατορία στο κυπριακό έδαφος… Το πραξικόπημα δεν έγινε υπό συνθήκες τέτοιες, που να το καθιστούν εσωτερικό ελληνοκυπριακό ζήτημα.
Πρόκειται σαφώς για εισβολή εκ των έξω, μαζί με κατάφωρη παραβίαση της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας της Δημοκρατίας της Κύπρου. Το λεγόμενο πραξικόπημα είναι δημιούργημα των Ελλήνων αξιωματικών, που αποτελούν και διοικούν την εθνοφρουρά. Στις επιχειρήσεις αυτές, στρατολογούσαν μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης «ΕΟΚΑ Β», τα οποία εξόπλιζαν με όπλα της εθνοφρουράς…Όπως εξελιχθήκαν τα πράγματα, θεωρώ τον κίνδυνο από την Τουρκία μικρότερο του κινδύνου εκ μέρους των Ελλήνων Αξιωματικών…
Υπήρξε εισβολή, που παραβίασε την ανεξαρτησία και την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και η εισβολή συνεχίζεται, και θα συνεχίζεται όσο θα υπάρχουν Έλληνες αξιωματικοί στην Κύπρο … Καλώ τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε να τεθεί ένα τέλος στην αφύσικη αυτή κατάσταση, που δημιουργήθηκε με το πραξικόπημα των Αθηνών … Όπως ανέφερα ήδη, τα γεγονότα της Κύπρου δεν αποτελούν εσωτερική υπόθεση των Ελληνοκυπρίων. Αφορούν και επηρεάζουν και τους Τουρκοκυπρίους. Το πραξικόπημα της Ελληνικής χούντας αποτελεί ΕΙΣΒΟΛΗ και οι συνέπειές του πλήττουν ολόκληρο τον κυπριακό λαό, Έλληνες και Τούρκους.
Η ομιλία του, ήταν αυτή που έδωσε το νομικό έρεισμα στην Τουρκία να προχωρήσει στην εισβολή που από καιρό είχε σχεδιάσει και είχε αναβάλει στο παρελθόν αρκετές φορές. Η Τουρκία χρησιμοποίησε τα ίδια επιχειρήματα του Μακαρίου -Συνθήκη και Εισβολή- για να θεμελιώσει την επέμβασή της. Ο Τούρκος πρέσβης στον ΟΗΕ, τόνισε μετά την εισβολή: «Η Τουρκία εκπλήρωσε τις νόμιμες υποχρεώσεις της. Δεν πραγματοποίησε εισβολή. Η λέξη εισβολή δεν είναι δική μου. Την χρησιμοποίησε ο Μακάριος με σκοπό να περιγράψει αυτό το οποίο έπραξε η Ελλάδα».
